शब्दकोश प्रविष्टि
रस
आलो वा गिलो वस्तु निचोर्दा आउने द्रव पदार्थ; झोल ।
वन्य जरीबुटीका पात, बोक्रा, डाँठ, जरा र फूलसमेत पाँच अङ्गलाई कुटेर निचोर्दा आउने तरल पदार्थ ।
जरीबुटी, वनस्पति आदिलाई उसिनेर निकालिने सार; जरीबुटीको काँडा ।
रुख–बिरुवामा घाउ लगाएर निकालिने खोटो, चोप आदि कुनै प्रकारको तरल पदार्थ; निर्यास ।
प्राणीका शरीरबाट निस्कने रगत, दुध, वीर्य, पसिना आदि ।
अमरता प्रदान गर्ने सुधा; अमृत ।
रक्सी; मदिरा ।
प्राणीले खाएको भोजन पाचनथैलीमा पुगी रगत बन्नुभन्दा पहिले बन्ने तरल पदार्थ; शरीरका सप्त धातुमध्ये एक ।
जल; पानी ।
तरल पदार्थ; पन्यालो वस्तु; द्रव ।
पानीमा घोलिएको चिनी, मिस्री, नुन आदिको घोल; मिश्रित झोल ।
खाद्य वस्तु जिभ्रामा पर्दा जिभ्राले अनुभव गर्ने अमिलो, नुनिलो, पिरो, गुलियो, टर्रो, तितोसमेत छ प्रकारको स्वाद; षड्रस; रसनेन्द्रियले प्राप्त गर्ने आस्वाद ।
साहित्यमा विभाव, अनुभाव र सञ्चारीभावका संयोगबाट प्रस्फुरण हुने शृङ्गार, वीर, करुण, हास्य, अद्भुत, भयानक, रौद्र, बीभत्स र शान्तसमेतका अनुभूतिगत नवरस ।
कुनै वस्तुको सारतत्त्व; मुख्यतत्त्व ।
आयुर्वेदीय पद्धतिअनुसार विभिन्न धातुहरूको भस्म बनाएर तयार गरिएको औषधी; रसादि ।
पारो ।
सिम्रिक ।
कामव्यवहारमा रसबस गर्ने व्यक्तिले पाउने आकर्षण; आन्तरिक रुचि ।
कुनै कार्य गर्दा मिल्ने आत्मसन्तुष्टि ।
रसरङ्ग; रासक्रीडा; केलि ।
गणितज्योतिषमा ६ अङ्कको नाम; ६ अङ्कलाई बुझाउने शब्द ।
वास्तु तथा मूर्तिकलाअनुसार ६ अमलको नापोलाई बुझाउने शब्द ।
व्युत्पत्ति
[सं.]
स्रोत
- स्थिर कुञ्जी
npbs2075-10-047601- मुद्रित पृष्ठ
- 1063–1064